Türkçede Dile Dair Deyim ve Atasözlerinin Dilin İşlevsel Kullanımları Açısından İncelenmesi

Yazarlar

  • Şerifenur ATAYOĞLU
  • Doğan Yücel

Anahtar Kelimeler:

Dilin işlevsel kullanımı, atasözleri, deyimler, dil ve kültür

Özet

Atasözleri ve deyimler kültürün değişmeyen parçalarıdır. Hem eğitim hemde kültür açısından deyimler ve atasözlerinin önemi büyüktür. Çünkü toplumun adetleri, gelenek-görenekleri, inanışları o dilin kültüründe saklıdır. Atasözleri ve deyimler; Türk kültürünün ve Türkçe’nin zenginliğinin en büyük göstergesidir. Bu zenginlikten faydalanıldığı takdirde dil eğitimi, dilin kuralları ve ifade gücü çok daha kalıcı olacaktır. Atasözleri ve deyimlerin öğretilmesi dil öğretiminde bir yöntem olarak kabul edilmelidir. Çünkü atasözleri ve deyimler önceden yaşanmış veya yaşanması mümkün olan olaylardır. Çalışmada döküman analizi kullanılmıştır. Çalışmanın amacı Jakobson’un tasnifine göre Türkçede dile dair deyim ve atsözlerini sayısal veriler şeklinde ortaya koymak ve sonuçları yorumlamaktır. Sonuç olarak; incelenen 81 atasözünden 32 tanesi göndergesel işlevde, 1 tanesi heyecana bağlı işlevde, 18 tanesi alıcıyı harekete geçirme işlevinde, 9 tanesi kanalı kontrol işlevinde, 2 tanesi dil ötesi işlevde, 19 tanesi şiirsel işlevde kullanılmıştır. 493 deyimden 169 tanesi göndergesel işlevde, 81 tanesi heyecana bağlı işlevde, 107 tanesi alıcıyı harekete geçirme işlevinde, 62 tanesi şiirsel işlevde, 64 tanesi kanalı kontrol işlevinde, 10 tanesi dil ötesi işlevde kullanılmıştır. Yapılan bu araştırmada atasözleri ve deyimlerde dilin işlevsel kullanımı göndergesel işlevde en yüksek oranda olduğu görülmüştür. Deyimlerde en düşük oran dil ötesi işlevde görülürken atasözlerinde heyecana bağlı işlevde görülmüştür. Aynı zamanda atasözlerinde de dil ötesi işlevde ciddi manada az bir oran görülmüştür.

İndir

Yayınlanmış

2022-07-26

Nasıl Atıf Yapılır

ATAYOĞLU , Şerifenur ., & Yücel , D. . (2022). Türkçede Dile Dair Deyim ve Atasözlerinin Dilin İşlevsel Kullanımları Açısından İncelenmesi. Türk Edebiyatları Araştırma Dergisi, 3(1). Geliş tarihi gönderen http://tea-der.com/index.php/teader/article/view/15